Zadbaj o bezpieczeństwo swoje i innych skorzystaj z Wideokonsultacji lub Konsultacji Telefonicznych. Otrzymasz e-receptę, e-zwolnienie, bez wychodzenia z domu.Dowiedz się więcej >>
7 dni w tygodniu

Infolinia 799 399 499

Home#TwojaPsychikaAktualnościBlogJak rozpoznać wypalenie zawodowe? Jak mu zapobiec?
Jak rozpoznać wypalenie zawodowe? Jak mu zapobiec?

Jak rozpoznać wypalenie zawodowe? Jak mu zapobiec?

Badania pokazują, że wypalenie zawodowe dotyka współcześnie coraz więcej osób. Staje się kolejną chorobą cywilizacyjną, która – podobnie jak depresja, czy zaburzenia lękowe – zbiera coraz większe żniwo. Nieustannie rośnie liczba ludzi, którzy skarżą się na chroniczne zmęczenie pracą, brak entuzjazmu i zaangażowania w wykonywane obowiązki, poczucie przeciążenia zadaniami, a także narastające wyczerpanie fizyczne i psychiczne połączone z niezdolnością do efektywnego wypoczywania.

O skali oraz wadze problemu świadczy niewątpliwie fakt, że wypalenie zawodowe już wkrótce (od przyszłego roku) zostanie włączone do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-11. Jak jednak rozpoznać czy mamy do czynienia z wypaleniem zawodowym, czy jest to jedynie tymczasowe przemęczenie pracą? I jakie czynniki najczęściej determinują pojawienie się wypalenia zawodowego?

 

Po czym poznać, że to wypalenie zawodowe?

Zacznijmy od pierwszego pytania, a więc najczęstszych i najbardziej charakterystycznych objawów wypalenia zawodowego. Można je podzielić na pięć grup, zgodnie z obszarem funkcjonowania, którego dotyczą:

  • Fizyczne – w tej kategorii mowa przede wszystkim o: częstych bólach głowy, nasilających się problemach ze snem (bezsenność, niespokojny sen, częste wybudzanie się), podwyższonym ciśnieniu, chronicznym napięciu mięśniowym, problemach ze strony układu pokarmowego, zaburzeniach w sferze seksualnej, obniżeniu odporności organizmu – by wymienić tylko najważniejsze.
  • Afektywne, a więc związane przede wszystkim ze sferą emocji. W tym obszarze wypalenie zawodowe może objawiać się lękiem, depresyjnym nastrojem, przewrażliwieniem, obniżoną kontrolą emocjonalną i wahaniami nastroju.
  • Poznawcze – dotyczące nasilających się problemów z pamięcią oraz koncentracją, a także przekonań na temat samego siebie w kontekście wykonywanej pracy. Mowa tu: o niskiej samoocenie, braku wiary w swoje możliwości i negowaniu własnych kompetencji, poczuciu bycia niedocenianym i rosnącej niezdolności do wykonywania złożonych, trudnych zadań.
  • Behawioralne – przejawiające się: obniżoną efektywnością, dystansowaniem się do najbliższego otoczenia, wycofywaniem się z relacji, a czasem także – zwiększonym poziomem agresji.
  • Motywacyjne – związane przede wszystkim ze znacznym spadkiem motywacji do wykonywania zawodowych obowiązków, utratą zapału, poczucia misji i „bycia potrzebnym”.

Christina Maslach – amerykańska profesor psychologii i wieloletnia badaczka zjawiska wypalenia zawodowego wyróżniła trzy następujące po sobie etapy wypalenia, które definiują jednocześnie stopień jego zaawansowania:

  • Faza pierwsza – emocjonalne wyczerpanie. Stadium to charakteryzuje się przede wszystkim poczuciem wyeksploatowania i braku sił. Pojawiają się też problemy somatyczne, poczucie nieustannego napięcia i niezdolność do odpoczywania, przynoszącego prawdziwą regenerację.
  • Faza druga – narastające poczucie depersonalizacji oraz cynizm. Na tym etapie zaczyna następować zobojętnienie, połączone z dystansowaniem się do współpracowników.
  • Faza trzecia stadium braku poczucia osiągnięć oraz kompetencji w wykonywanej pracy, połączone z negatywną oceną samego siebie, brakiem poczucia sprawstwa i drastycznie pogarszającą się jakością życia.

 

Najczęstsze przyczyny wypalenia zawodowego

Jeszcze jakiś czas temu panowało przekonanie, że wypalenie zawodowe dotyka przede wszystkim osoby pracujące na stanowiskach związanych z pomaganiem ludziom, czyli takich, które wiążą się z dużym emocjonalnym zaangażowaniem. Za szczególnie narażonych na wypalenie uważano więc: lekarzy, pielęgniarki, psychologów, nauczycieli, prawników, pracowników socjalnych itd. Obecnie wiadomo już, że wypalenie zawodowe może dotknąć każdego, niezależnie od rodzaju wykonywanej pracy, płci, czy wieku.

Za najważniejszą przyczynę wypalenia uważa się długotrwale utrzymujący się stres, z którym nie potrafimy sobie skutecznie radzić. Stres ten jest najczęściej efektem przeciążenia obowiązkami, nadmiernymi oczekiwaniami kierowanymi w stronę pracownika, brakiem możliwości rozwoju i perspektyw, poczuciem bycia wykorzystywanym i traktowanym niesprawiedliwie, a czasem także mobbingiem. Niektórzy badacze wskazują również na pewne cechy albo przekonania danej osoby, które mogą sprzyjać wypaleniu. Są to przede wszystkim: perfekcjonizm, brak asertywności, nieumiejętność stawiania granic i dbania o własne potrzeby, nieradzenie sobie z porażkami i/lub krytyką oraz brak zdolności dbania o równowagę między życiem zawodowym i prywatnym.

 

Jak zapobiegać wypaleniu?

Dobra wiadomość jest taka, że wypaleniu zawodowemu można zapobiegać. Jak to robić? Przede wszystkim warto zadbać o podstawy, a więc solidne wysypianie się, dobrą – jakościową dietę oraz odpowiednią dawkę aktywności fizycznej. Pozwoli to wzmocnić odporność organizmu (zarówno fizyczną, jak i psychiczną) i może uchronić nas przed wieloma problemami o charakterze somatycznym. Zdecydowanie dobrze byłoby również nauczyć się skutecznie radzić sobie ze stresem i regularnie oczyszczać z niego organizm. Istnieje wiele technik i metod, które mogą w tym pomóc. Dobrym pomysłem może być na przykład medytacja, bieganie albo interesujące hobby, któremu z przyjemnością będziemy się oddawać w wolnym czasie. Ważne, aby zadbać o regularny i wartościowy – zarówno dla ciała, jak i ducha – odpoczynek, pamiętać o urlopie, a także o różnych drobniejszych przerwach w pracy.

 

Co robić, gdy pojawi się wypalenie zawodowe?

Jeśli zauważymy u siebie objawy wypalenia – nie powinniśmy ich lekceważyć, z nadzieją, że problem „sam się rozwiąże”.  Warto wówczas zatrzymać się na chwilę i zastanowić, jakie są przyczyny naszego samopoczucia i czy możemy mieć na nie jakiś wpływ. Pomocna w takiej sytuacji może okazać się wizyta u psychologa, który pozwoli na sytuację spojrzeć z dystansu i podpowie, jak sobie z nią poradzić.

Informacje o Autorze

Marta Sak - dziennikarka, rzeczniczka prasowa Kliniki PsychoMedic.pl. Jesteś dziennikarzem/autorem/twórcą projektu i poszukujesz specjalisty, który wypowiedziałby się w Twoim materiale internetowym, prasowym, radiowym lub telewizyjnym? Napisz: marta.s@psychomedic.pl Więcej informacji: https://psychomedic.pl/kontakt-dla-mediow/ Klinika PsychoMedic.pl - sieć poradni zdrowia psychicznego świadcząca pomoc w formie stacjonarnej w kilkunastu miejscach na mapie Polski oraz w formie online. Oferujemy wsparcie najlepszych specjalistów: psychologów, psychoterapeutów, psychiatrów, neurologów, endokrynologów, seksuologów, dietetyka, logopedy. Naszą misją jest zapewnienie każdemu wszechstronnej i skutecznej pomocy, a także szerzenie rzetelnej wiedzy z zakresu zdrowia psychicznego i medycyny. Zadzwoń do nas: 799 399 499.

UMÓW SIĘ ONLINE NA WIZYTĘ LUB ZADZWOŃ 22 253 88 88


Brak komentarzy

Zamieść komentarz