W czasie pandemii przemoc znacząco wzrosła, szczególnie w krajach, które stosują społeczną izolację jako jeden z głównych środków walki z epidemią. Psycholog Paweł Juras, specjalista z kliniki PsychoMedic, wyjaśnia przyczyny tego zjawiska oraz radzi, jak postępować, gdy jesteśmy świadkami przemocy.
Według danych przedstawionych przez fundację HumanDoc w trakcie ostatniej izolacji do przemocy domowej dochodziło znacznie częściej niż w neutralnych okolicznościach. Co może być powodem takiego zjawiska?
Jest to oczywiście sama izolacja. Jesteśmy zamknięci w domach, z naszymi bliskimi spędzamy dużo więcej czasu, co do tej pory się nie zdarzało. Do tego dochodzi dużo stresu i napięcia związanego z tym, co będzie dalej – z sytuacją finansową, zawodową. Rodzice niepokoją się o swoich rodziców, czyli dziadków, a także o dzieci – o to, czy uda im się zdać do następnej klasy. Pojawia się więc bardzo dużo napięcia związanego z tym, co będzie dalej. W tej sytuacji ludzie zaczynają koncentrować się na tym, żeby przetrwać. Jeśli zatem pojawia się w tym wszystkim dziecko, które chce coś od rodzica, a ten jest napięty i skoncentrowany na tym, aby załatwić pewne sprawy, wówczas pojawiają się nerwy i złość.
Z danych tej samej fundacji wynika także, że przemoc coraz częściej pojawia się w tak zwanych „dobrych domach”, w których nigdy wcześniej do niej nie dochodziło. Czy istnieją techniki, które umożliwią zapobieganie przemocy, sposoby radzenia sobie z nadmiernym stresem?
Kiedy przemoc już występuje, wtedy jest już za późno. Natomiast aby się jej ustrzec, dobrze byłoby rozmawiać ze swoim współmałżonkiem. Są to najprostsze rzeczy. Rozmowa o frustracji, która w nas występuje, o niepokojach. Warto mówić o tym, że denerwujemy się na dziecko, że jest nam ciężko, że mamy już dość. Wtedy prawdopodobnie współmałżonek, jeśli będzie współodczuwał, powie nam, że czuje podobnie. Można w ten sposób nawzajem się rozładować, aby emocje nie musiały skupiać się na dziecku. Podstawą jest zatem rozmowa ze współmałżonkiem. Można też dogadać się, podzielić obowiązki, poinformować o swoim przeciążeniu. To byłaby sytuacja idealna. Jeśli jeden z rodziców pracuje, a drugi cały czas opiekuje się dzieckiem, ktoś zawsze może czuć się tu poszkodowany i przeciążony. Wymieniając się opieką każdemu z rodziców powinno być łatwiej znieść tę sytuację. Warto też włączyć do swojego dnia techniki relaksacyjne Jacobsona, które bez problemu można znaleźć na YouTube. Warto włączać go wieczorem, kiedy już wszyscy śpią, aby się wyciszyć, zmniejszyć napięcie i spokojnie pójść spać. Wówczas będzie nam łatwiej wejść w kolejny dzień i znieść trud, z którym mierzymy się teraz wszyscy.
Przemoc stosunkowo często idzie w parze z uzależnieniem, w tym na przykład uzależnieniem od alkoholu. W kontekście przemocy spowodowanej izolacją często mówi się o tym, że osoby uzależnione, poddawane terapii, w tym momencie były niekiedy zmuszone tę terapię przerwać. Jak na osobę stosującą przemoc, agresywną, która poddała się leczeniu, może zadziałać jego przerwanie?
Taka osoba nie ma wówczas nikogo, kto pomógłby jej się rozładować. Kogoś, kto pomoże omówić to, co dzieje się w środku, pozbyć napięć. Ta osoba zaczyna radzić sobie starymi metodami, które zna – pije (lub zażywa substancje psychoaktywne) albo wyładowuje złość na najbliższych. Sięga zatem do zachowań, które w toku terapii miały zostać wyeliminowane. Taki człowiek po prostu nie zna innych sposobów. Jemu samemu też musi być bardzo trudno, jako sprawcy przemocy. Brzmi to może absurdalnie, ale ta osoba nie wie, jak inaczej sobie poradzić. Jego rodzina cierpi na tym dosłownie.
W jaki sposób możemy reagować jeśli wiemy na przykład, że w sąsiednim mieszkaniu dochodzi do przemocy domowej – wobec partnera/partnerki lub wobec dzieci?
To zależy, jak blisko jesteśmy z tymi osobami. Jeżeli jesteśmy dość blisko i na przykład możemy porozmawiać z sąsiadem czy sąsiadką – warto o tym powiedzieć. Warto poinformować, że też jesteśmy sfrustrowani, zaoferować pomoc, podsunąć rozwiązania, aby wesprzeć daną osobę. Jeśli natomiast nie wywołuje to reakcji, trzeba zawiadomić odpowiednie służby, aby ktoś mógł się tym zaopiekować. Warto to zrobić, abyśmy sami nie czuli się obciążeni lub nie musieli udawać, że nie słyszymy tego, co dzieje się za ścianą.
A gdzie szukać obecnie pomocy będąc ofiarą przemocy domowej?
Możemy jej szukać w telefonach zaufania lub prywatnych klinikach – do państwowych aktualnie bardzo ciężko jest się dostać. Można wówczas odbywać sesje online lub rozmowy telefoniczne z odpowiednimi, wykształconymi w tym kierunku ludźmi.
FAQ
Pandemia spowodowała izolację społeczną, zwiększony stres oraz niepewność finansową, co sprzyjało eskalacji napięć w rodzinach i prowadziło do częstszych aktów przemocy.
Do głównych czynników należą: izolacja społeczna, utrata pracy, problemy finansowe, ograniczony dostęp do wsparcia oraz zwiększone obciążenie obowiązkami domowymi.
Izolacja ogranicza możliwość ucieczki, szukania pomocy oraz kontaktu z rodziną i przyjaciółmi, co utrudnia ofiarom znalezienie wsparcia i zwiększa ich podatność na przemoc.
Regularna komunikacja, dzielenie się obowiązkami, techniki relaksacyjne oraz planowanie wspólnych aktywności mogą pomóc w redukcji napięć i zapobieganiu konfliktom.
Ofiary mogą skorzystać z telefonów zaufania, schronisk, poradni psychologicznych oraz wsparcia organizacji pozarządowych oferujących pomoc prawną i psychologiczną.
Warto porozmawiać z osobą doświadczającą przemocy, zaoferować wsparcie oraz, w razie potrzeby, powiadomić odpowiednie służby, takie jak policja czy organizacje pomocowe.
Ofiary mogą doświadczać problemów psychicznych, takich jak depresja czy lęki, trudności w nawiązywaniu relacji oraz obniżonej samooceny, co wpływa na ich funkcjonowanie w społeczeństwie.
Organizacje przeniosły część działań do internetu, uruchomiły dodatkowe linie wsparcia, prowadzą kampanie informacyjne oraz oferują zdalne konsultacje psychologiczne i prawne.
