Nie tylko mówią, że zdrowie psychiczne jest ważne. Znajdują czas na psychoterapię, regularnie uczestniczą w treningach i wkładają realny wysiłek w rozwijanie nowych umiejętności. Przy wyborze pracy potrafią uwzględnić jej wpływ na własny dobrostan, nawet jeśli oznacza to rezygnację z atrakcyjnych zarobków. A jednocześnie większa świadomość emocjonalna wcale nie oznacza, że są szczęśliwsi. Ten pozorny paradoks sprawia, że pokolenie Z jest dla mnie szczególnie interesujące.
Obserwuję tę zmianę od pewnego czasu, zarówno wśród młodych pacjentów PsychoMedic, jak i osób będących członkami naszego zespołu. Zwraca moją uwagę nie tyle sama otwartość na rozmowę o emocjach, ile gotowość do podejmowania konkretnych działań.
Zdrowie psychiczne jako kryterium życiowych wyborów
Dla wielu przedstawicieli pokolenia Z wysokość wynagrodzenia i prestiż stanowiska nie są już jedynymi kryteriami wyboru pracy. Liczy się również atmosfera, sposób zarządzania, możliwość odpoczynku i wpływ obowiązków zawodowych na codzienne samopoczucie.
Młody człowiek może odrzucić atrakcyjną finansowo propozycję, jeżeli uzna, że wiązałaby się z długotrwałym przeciążeniem. Nie musi to oznaczać braku ambicji. Może być przejawem świadomego określania własnych priorytetów.
W międzynarodowym badaniu Deloitte Global 2025 Gen Z and Millennial Survey, obejmującym ponad 23 tysiące respondentów z 44 krajów, 89% przedstawicieli pokolenia Z uznało poczucie sensu za ważny element satysfakcji z pracy i dobrostanu.
To pokazuje, że sukces zawodowy coraz częściej jest rozpatrywany nie tylko przez pryzmat osiągnięć finansowych.
Nie oznacza to unikania wysiłku. Rozwój wymaga mierzenia się z wyzwaniami i frustracją. Istotna jest jednak umiejętność odróżniania konstruktywnego wysiłku od przewlekłego przeciążenia, które może negatywnie wpływać na zdrowie.
Paradoks pokolenia Z: większa świadomość nie oznacza większego szczęścia
Pokolenie Z coraz swobodniej posługuje się językiem psychologii, ale jednocześnie mierzy się ze znacznym obciążeniem emocjonalnym.
Według międzynarodowego badania Deloitte z 2026 roku 34% przedstawicieli tej generacji deklarowało odczuwanie stresu lub lęku przez większość czasu albo niemal cały czas.
Sama wiedza o emocjach nie usuwa problemów. Młodzi ludzie nadal doświadczają presji osiągnięć, niepewności finansowej, trudności w relacjach i obaw o przyszłość.
Nie można więc zakładać, że większa świadomość psychologiczna oznacza większe poczucie szczęścia.
Może natomiast pomagać w rozpoznawaniu trudności, rozumieniu własnych reakcji i podejmowaniu decyzji o skorzystaniu z profesjonalnego wsparcia.
Umiejętności emocjonalne stają się kompetencją dorosłości. Tak jak język angielski
Przez lata, kiedy rozmawialiśmy o przygotowaniu młodego człowieka do dorosłości, wymienialiśmy przede wszystkim wykształcenie, znajomość języków obcych, kompetencje cyfrowe i doświadczenie zawodowe.
Dzisiaj do tej listy coraz wyraźniej dołączają umiejętności emocjonalne.
Rozpoznawanie własnych potrzeb, regulowanie napięcia, radzenie sobie z krytyką, komunikowanie emocji czy stawianie granic to kompetencje przydatne zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym.
Wielu młodych ludzi zaczyna traktować ich rozwijanie z podobną powagą jak naukę języka angielskiego czy zdobywanie kolejnych kwalifikacji. W niektórych sytuacjach mogą nawet stawiać je wyżej.
Co ciekawe, w badaniu Deloitte z 2025 roku ponad 80% przedstawicieli pokolenia Z i millenialsów uznało rozwijanie kompetencji interpersonalnych, takich jak empatia czy przywództwo, za coraz ważniejsze dla kariery niż doskonalenie umiejętności technicznych.
Nie tylko wiedzą, co pomaga. Naprawdę to ćwiczą
Dostęp do wiedzy psychologicznej nigdy nie był tak łatwy. Można przeczytać o regulacji emocji, obejrzeć materiały dotyczące ADHD czy poznać techniki radzenia sobie ze stresem.
Jednak sama znajomość określonych metod nie oznacza jeszcze umiejętności ich stosowania.
Właśnie dlatego tak duże znaczenie ma to, co obserwujemy podczas grupowych treningów i terapii online dotyczących ADHD.
Uczestniczy w nich wiele młodych osób, które regularnie pojawiają się na spotkaniach, angażują w ćwiczenia i pracują nad zmianą codziennych nawyków.
Nie ograniczają się do słuchania o tym, jak radzić sobie z emocjami czy trudnościami organizacyjnymi. Próbują nowych sposobów działania, uczą się na własnych doświadczeniach i stopniowo rozwijają umiejętności.
To wymaga czasu, wysiłku i systematyczności.
Badania nad edukacją dotyczącą zdrowia psychicznego wskazują, że zwiększenie wiedzy nie zawsze prowadzi do trwałej zmiany zachowania. Dlatego gotowość do praktycznego rozwijania umiejętności jest tak istotna.
Dla wielu młodych osób konsultacja psychologiczna czy psychoterapia staje się przy tym naturalną częścią dbania o siebie, podobnie jak aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu czy troska o dietę.
Nie oznacza to, że każdy potrzebuje psychoterapii. Ważne jest natomiast dostrzeganie związku między codziennym funkcjonowaniem a zdrowiem psychicznym.
Diagnoza ADHD: chcą dotrzeć do rzeczywistego źródła trudności
Jedną z cech, które szczególnie zwracają naszą uwagę wśród młodych pacjentów, jest dociekliwość.
Widać ją podczas diagnostyki ADHD.
Wielu pacjentów z pokolenia Z przychodzi dobrze przygotowanych. Mają własne obserwacje, zapisane pytania i potrafią szczegółowo opowiadać o trudnościach towarzyszących im od dzieciństwa.
Interesuje ich przebieg diagnostyki, wykorzystywane narzędzia, doświadczenie specjalistów i sposób różnicowania ADHD z innymi problemami.
Zależy im na sprawnym procesie, ale jednocześnie oczekują rzetelnej i wnikliwej oceny.
Takie podejście jest szczególnie cenne, ponieważ trudności z koncentracją, organizacją czy regulacją emocji mogą występować również w przebiegu zaburzeń lękowych, depresji, problemów ze snem i innych stanów.
Rzetelna diagnostyka wymaga więc szczegółowego wywiadu, analizy historii rozwoju oraz uwzględnienia możliwych alternatywnych wyjaśnień.
Zaufanie do specjalisty zaczyna się od jego kwalifikacji
Młodzi pacjenci interesują się nie tylko przebiegiem leczenia, ale również kompetencjami osób, którym powierzają swoje zdrowie.
Pytają o wykształcenie psychoterapeutów, ukończone szkolenia, doświadczenie kliniczne i pracę pod superwizją.
To ważne, ponieważ osoby oferujące pomoc psychologiczną mogą mieć bardzo różne przygotowanie zawodowe.
W przeglądzie badań opublikowanym w 2024 roku w Clinical Psychology Review zaufanie wskazano jako jeden z czynników wpływających na korzystanie z profesjonalnej pomocy psychicznej przez młodych ludzi.
Podobne znaczenie kwalifikacji dostrzegliśmy w przeprowadzonej przez PsychoMedic ankiecie satysfakcji z leczenia.
Pacjenci podkreślali, że świadomość weryfikowania kompetencji psychoterapeutów i ich pracy pod superwizją wzmacnia poczucie bezpieczeństwa.
W PsychoMedic wymagamy od psychoterapeutów co najmniej ukończenia drugiego roku szkolenia psychoterapeutycznego oraz ponad dwuletniej praktyki. Ważnym elementem standardów jest również superwizja.
Korzystają z AI, ale potrafią zachować krytyczne myślenie
Dla pokolenia Z technologie cyfrowe są naturalnym źródłem informacji, również tych dotyczących zdrowia psychicznego.
Spotykamy pacjentów, którzy przed konsultacją samodzielnie analizowali swoje objawy, korzystali z materiałów psychoedukacyjnych lub narzędzi sztucznej inteligencji.
Część z nich przychodzi jednak nie po potwierdzenie uzyskanej odpowiedzi, lecz po jej profesjonalną weryfikację.
Rozumieją, że AI może pomagać w porządkowaniu informacji, ale nie zastępuje indywidualnej diagnozy ani oceny klinicznej.
Ta umiejętność krytycznego korzystania z technologii jest szczególnie cenna w świecie, w którym łatwość dostępu do informacji nie zawsze idzie w parze z ich wiarygodnością.
To nie tylko sukces pokolenia Z. To sukces naszego społeczeństwa
Kiedy przyglądam się tym zmianom, odczuwam dużą satysfakcję. Myślę jednak, że nie byłoby sprawiedliwe przypisywanie całej zasługi wyłącznie młodemu pokoleniu.
Za rosnącą świadomością zdrowia psychicznego stoją lata pracy wcześniejszych generacji.
Rodziców, którzy zaczęli inaczej rozmawiać ze swoimi dziećmi. Psychologów, psychiatrów, psychoterapeutów i nauczycieli, którzy poświęcali coraz więcej uwagi emocjom i relacjom.
Ale również dorosłych, którzy sami podejmowali psychoterapię, uczyli się rozpoznawać własne potrzeby, zmieniali utrwalone schematy zachowania i pracowali nad sposobem budowania relacji.
Wiele osób musiało nauczyć się tego wszystkiego samodzielnie, ponieważ nie miały okazji wynieść tej wiedzy z własnych domów.
Ich wysiłek miał znaczenie nie tylko dla nich samych, ale również dla kolejnego pokolenia.
Można powiedzieć, że jako społeczeństwo odrobiliśmy ważną lekcję.
Nie oznacza to, że wszystkie problemy zostały rozwiązane. Nadal potrzebujemy lepszego dostępu do profesjonalnej pomocy, dalszej edukacji i większej troski o zdrowie psychiczne dzieci, młodzieży oraz dorosłych.
Nie chcę też idealizować całego pokolenia Z. Moje obserwacje dotyczą przede wszystkim osób korzystających z pomocy PsychoMedic oraz młodych członków naszego zespołu. Nie można na ich podstawie opisywać wszystkich przedstawicieli tej generacji.
Jednak kierunek zmian, który dostrzegam, daje mi powody do optymizmu.
Bo sukcesem społeczeństwa nie jest wyłącznie to, że kolejne pokolenie będzie lepiej wykształcone, bardziej przedsiębiorcze czy sprawniejsze technologicznie.
Sukcesem jest również to, że będzie potrafiło lepiej rozumieć siebie, budować satysfakcjonujące relacje, rozpoznawać własne potrzeby i odpowiedzialnie dbać o zdrowie psychiczne.
I właśnie dlatego, kiedy patrzę na pokolenie Z, czuję dumę. Nie tylko z młodych ludzi. Z nas wszystkich.
Źródła i literatura
- Deloitte (2025), Gen Z and Millennial Survey. Międzynarodowe badanie 23 482 osób z 44 krajów dotyczące pracy, poczucia sensu, rozwoju i dobrostanu.
- Deloitte (2026), Gen Z and Millennial Survey. Międzynarodowe badanie dotyczące między innymi zdrowia psychicznego, stresu i oczekiwań zawodowych.
- Huff N.R. i wsp. (2024), Factors related to help-seeking and service utilization for professional mental healthcare among young people: An umbrella review. Clinical Psychology Review, 114, 102504.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Młodzi ludzie opisani w artykule nie ograniczają się do rozmów o emocjach. Korzystają z psychoterapii, uczestniczą w treningach i ćwiczą nowe umiejętności w codziennym życiu. Przy wyborze pracy uwzględniają również atmosferę, możliwość odpoczynku i wpływ obowiązków na samopoczucie.
Nie zawsze. Wiedza o emocjach nie usuwa presji osiągnięć, niepewności finansowej ani trudności w relacjach. Może jednak pomagać w rozpoznawaniu własnych problemów, rozumieniu reakcji i podejmowaniu decyzji o skorzystaniu z profesjonalnego wsparcia.
W artykule wymieniono rozpoznawanie własnych potrzeb, regulowanie napięcia, radzenie sobie z krytyką, komunikowanie emocji i stawianie granic. Kompetencje te przydają się zarówno w relacjach osobistych, jak i w pracy. Ich rozwijanie wymaga praktyki, a nie tylko znajomości teorii.
Chcą wiedzieć, jakie przygotowanie ma osoba, której powierzają swoje zdrowie. Dlatego pytają o wykształcenie, szkolenia, doświadczenie kliniczne i pracę pod superwizją. Jak opisano w artykule, świadomość weryfikowania kwalifikacji specjalistów wzmacnia poczucie bezpieczeństwa pacjentów.