Raport zdrowia psychicznego Polaków 2026 – Polacy w stanie alarmu

Jak poczucie zagrożenia wpływa na naszą psychikę?

Raport PsychoMedic | wrzesień 2026

Lęk • Ataki paniki • Przeciążenie informacyjne • Dzieci i młodzież • Zdrowie psychiczne

O raporcie

Raport „Polacy w stanie alarmu” powstał w odpowiedzi na wydarzenia ostatnich tygodni oraz coraz częściej pojawiające się pytania dotyczące wpływu poczucia zagrożenia na zdrowie psychiczne.

We wrześniu mieszkańcy części Polski kilkukrotnie otrzymywali Alerty RCB związane z rosyjskimi atakami powietrznymi na Ukrainę. 13 września mieszkańcy części województwa lubelskiego otrzymali komunikat o zagrożeniu atakiem z powietrza i konieczności udania się w bezpieczne miejsce. Kolejne alerty związane z zagrożeniem z powietrza wysyłano również w następnych dniach.

Raport został opracowany na podstawie:

• obserwacji dotyczących funkcjonowania pacjentów w warunkach zwiększonego napięcia,
• doświadczeń psychiatrów, psychologów i psychoterapeutów,
• wiedzy dotyczącej reakcji organizmu na silny i przewlekły stres,
• aktualnych wydarzeń wpływających na poczucie bezpieczeństwa Polaków,
• danych i wypowiedzi ekspertów dotyczących zaburzeń lękowych i ataków paniki.

Celem raportu jest pokazanie, w jaki sposób przedłużające się poczucie niepewności może wpływać na codzienne funkcjonowanie, emocje i zachowanie zarówno dorosłych, jak i dzieci.

Najważniejsze pytanie brzmi dziś: „Co dzieje się z człowiekiem, kiedy stan gotowości zaczyna trwać zbyt długo?”.

Wstęp

Wojna w Ukrainie trwa od kilku lat, jednak dla wielu osób przez długi czas pozostawała wydarzeniem obserwowanym przede wszystkim za pośrednictwem wiadomości.

Ostatnie tygodnie przyniosły inne doświadczenie. Alert pojawiający się na własnym telefonie, informacje o działaniach polskiego lotnictwa czy uruchamiane syreny sprawiają, że zagrożenie może zacząć być odbierane jako znacznie bliższe.

To nie oznacza, że każda osoba, która odczuwa niepokój, doświadcza zaburzenia psychicznego.

Lęk jest naturalnym mechanizmem obronnym. Pomaga nam rozpoznać zagrożenie i odpowiednio na nie zareagować. Problem może pojawić się wtedy, gdy organizm pozostaje w stanie gotowości także wtedy, kiedy bezpośrednie zagrożenie już minęło.

Właśnie dlatego warto przyjrzeć się temu, jak aktualna sytuacja może wpływać na pacjentów i jakie sygnały powinny zwracać szczególną uwagę.

Najważniejsze wnioski raportu

1. Poczucie zagrożenia może zwiększać poziom codziennego napięcia

Człowiek nie musi przez cały dzień myśleć o wojnie, żeby jego organizm reagował na poczucie niepewności.

U pacjentów mogą pojawiać się:

• problemy ze snem,
• częste wybudzanie się w nocy,
• trudności z koncentracją,
• drażliwość,
• napięcie mięśniowe,
• kołatanie serca,
• uczucie duszności,
• bóle głowy,
• dolegliwości żołądkowo-jelitowe,
• poczucie, że „zaraz coś się wydarzy”,
• trudności z odpoczynkiem.

Nie zawsze pierwszą myślą pacjenta jest: „boję się wojny”.

Częściej może powiedzieć: „Od kilku dni nie mogę spać”, „cały czas jestem spięty”, „ciągle sprawdzam telefon” albo „nie mogę się na niczym skupić”.

2. Atak paniki może pojawić się również u osoby, która wcześniej nie korzystała z pomocy psychiatrycznej

Jednym z najbardziej intensywnych doświadczeń związanych z lękiem jest atak paniki.

Może mu towarzyszyć:

• bardzo szybkie bicie serca,
• uczucie duszności,
• drżenie,
• zawroty głowy,
• silne osłabienie,
• poczucie utraty kontroli,
• wrażenie, że zaraz wydarzy się coś bardzo złego.

Dla osoby, która przeżywa taki stan po raz pierwszy, doświadczenie może być szczególnie przerażające.

Dr Aleksandra Lewandowska, konsultant krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, zwraca uwagę, że napady paniki nie dotyczą wyłącznie osób ze zdiagnozowanym wcześniej zaburzeniem psychicznym.

Pojedynczy napad paniki nie oznacza automatycznie zaburzenia lękowego.

Jeżeli jednak podobne epizody zaczynają się powtarzać albo prowadzą do unikania określonych miejsc i sytuacji, warto skonsultować się ze specjalistą.

3. Aktualne wydarzenia mogą nasilać problemy, które wcześniej były pod kontrolą

Szczególnie wrażliwe na długotrwałe napięcie mogą być osoby, które wcześniej doświadczały:

• zaburzeń lękowych,
• napadów paniki,
• depresji,
• bezsenności i innych zaburzeń snu,
• przewlekłego stresu,
• wcześniejszych doświadczeń traumatycznych.

U części pacjentów mogą ponownie pojawić się objawy, które przez wiele miesięcy pozostawały pod kontrolą.

Pacjent może wówczas mówić:

„Przecież już było dobrze. Dlaczego teraz to wszystko wraca?”

Nowe źródło silnego stresu nie musi powodować nowego zaburzenia. Może jednak nasilać wcześniejsze trudności i obniżać dotychczasową zdolność radzenia sobie z napięciem.

4. Dzieci i młodzież również odczuwają napięcie związane z sytuacją dorosłych

Dzieci nie muszą samodzielnie śledzić wiadomości, aby wiedzieć, że dzieje się coś niepokojącego.

Widzą reakcje rodziców.

Słyszą rozmowy dorosłych.

Zauważają alert na telefonie.

Mogą usłyszeć syreny albo rozmowy o wojnie i bezpieczeństwie.

Jednocześnie nie zawsze potrafią właściwie ocenić znaczenie tych informacji.

Lęk u dziecka może objawiać się poprzez:

• problemy ze snem,
• koszmary,
• bóle brzucha lub głowy,
• płaczliwość,
• rozdrażnienie,
• trudności z koncentracją,
• większą potrzebę bliskości z rodzicem,
• niechęć do szkoły lub przedszkola,
• powracające pytania dotyczące bezpieczeństwa.

W takich sytuacjach szczególnego znaczenia może nabierać dostęp do psychologa dziecięcego i młodzieżowego, a w przypadku bardziej nasilonych objawów również do psychiatry dzieci i młodzieży.

Dane Rzecznika Praw Dziecka pokazują, że wśród tematów podejmowanych przez dzieci i młodzież kontaktujące się z Telefonem Zaufania znajdują się lęk i ataki paniki. Nie pokazuje to wpływu samych alertów, ale potwierdza, że problemy lękowe są obecne w doświadczeniach młodych osób.

5. Ciągłe sprawdzanie wiadomości może podtrzymywać napięcie

W sytuacji niepewności naturalnie próbujemy zdobyć jak najwięcej informacji.

Sprawdzamy wiadomości.

Kilka minut później sprawdzamy je ponownie.

Zaglądamy do mediów społecznościowych, komunikatów służb i komentarzy innych osób.

Daje to chwilowe poczucie kontroli, ale jednocześnie może sprawić, że organizm przez cały dzień otrzymuje kolejne sygnały ostrzegawcze.

Pacjenci mogą doświadczać:

• trudności z oderwaniem się od telefonu,
• wielokrotnego sprawdzania wiadomości,
• problemów z odpoczynkiem,
• napięcia pojawiającego się po kolejnych powiadomieniach,
• trudności z zaśnięciem po wieczornym śledzeniu informacji.

W efekcie stres związany z samym wydarzeniem może być dodatkowo podtrzymywany przez sposób, w jaki konsumujemy informacje.

Bycie poinformowanym nie oznacza konieczności śledzenia informacji przez całą dobę.

6. Możemy reagować nie tylko nadmiernym lękiem, ale również przyzwyczajeniem

Istnieje także reakcja przeciwna.

Jeżeli komunikaty o zagrożeniu pojawiają się wielokrotnie, część osób może stopniowo przestać zwracać na nie uwagę.

Możemy więc obserwować dwa skrajne zachowania:

• nadmierną reakcję – każdy alert natychmiast powoduje bardzo silny lęk,
• przyzwyczajenie – kolejny alert jest ignorowany i nie prowadzi już do odpowiedniej reakcji.

Najbardziej korzystne jest zachowanie równowagi: stosowanie się do oficjalnych komunikatów i zasad bezpieczeństwa, ale jednocześnie powrót do zwykłego funkcjonowania po ustaniu zagrożenia.

7. W trudnych momentach pacjenci potrzebują łatwo dostępnej pomocy

Nie każda osoba doświadczająca lęku potrzebuje konsultacji psychiatrycznej.

Profesjonalna pomoc staje się jednak szczególnie ważna, kiedy objawy:

• utrzymują się przez dłuższy czas,
• stopniowo się nasilają,
• zaburzają sen,
• utrudniają pracę lub naukę,
• wpływają na relacje,
• prowadzą do unikania wychodzenia z domu,
• powodują powtarzające się napady bardzo silnego lęku,
• prowadzą do nawrotu wcześniej leczonych trudności.

W zależności od charakteru problemu pierwszym krokiem może być konsultacja psychologiczna, konsultacja z psychiatrą albo rozpoczęcie psychoterapii.

6 najważniejszych obserwacji PsychoMedic

1. Lęk związany z sytuacją międzynarodową może coraz częściej pojawiać się w gabinetach psychiatrycznych i psychologicznych.

2. Nie każdy taki lęk oznacza zaburzenie. W obecnej sytuacji niepokój może być prawidłową reakcją na niepewność.

3. U osób wcześniej leczonych z powodu zaburzeń lękowych, depresji czy bezsenności aktualne wydarzenia mogą nasilać wcześniejsze objawy.

4. Dzieci mogą przejmować napięcie dorosłych nawet wtedy, kiedy rodzice nie rozmawiają z nimi bezpośrednio o sytuacji.

5. Nadmierne śledzenie informacji może podtrzymywać stan pobudzenia.

6. Drugim zagrożeniem jest zobojętnienie na kolejne alarmy. Celem powinno być zachowanie czujności bez życia w permanentnym poczuciu zagrożenia.

Kiedy warto skorzystać z pomocy?

Niepokój po usłyszeniu alarmu lub przeczytaniu niepokojącej informacji jest naturalną reakcją.

Warto jednak porozmawiać ze specjalistą, jeżeli napięcie zaczyna przejmować kontrolę nad codziennym życiem.

Sygnałem powinny być zwłaszcza:

• powtarzające się ataki paniki,
• długotrwałe zaburzenia snu,
• ciągłe poczucie zagrożenia,
• znaczne pogorszenie koncentracji,
• wycofywanie się z codziennych aktywności,
• powrót wcześniej leczonych objawów,
• pogorszenie funkcjonowania dziecka lub nastolatka.

W PsychoMedic możliwe są konsultacje z psychologiem, psychiatrą i psychoterapeutą.

Specjalista może pomóc ocenić, czy doświadczane objawy są krótkotrwałą reakcją na stres, czy wymagają dalszego wsparcia i leczenia.

Jeżeli napięcie zaczyna utrudniać codzienne życie, warto skorzystać z profesjonalnej pomocy. Wizytę w PsychoMedic można umówić również pod numerem 736 36 36 36.

Podsumowanie

Eksperci zdrowia psychicznego zwracają uwagę, że niepokój w odpowiedzi na realne wydarzenia jest naturalną reakcją człowieka.

Problem pojawia się wtedy, kiedy organizm nie potrafi przestać funkcjonować w stanie alarmowym.

Ostatnie wydarzenia pokazują, jak ważne staje się dziś nie tylko fizyczne bezpieczeństwo, ale również umiejętność radzenia sobie z długotrwałym napięciem, przeciążeniem informacyjnym i poczuciem niepewności.

Odporność psychiczna nie oznacza braku lęku.

Oznacza zdolność do rozpoznania zagrożenia, właściwego zareagowania na nie, a następnie powrotu do codziennego funkcjonowania, kiedy zagrożenie ustępuje.

Jednym z ważnych wyzwań dla ochrony zdrowia psychicznego może być więc pomoc pacjentom w zachowaniu tej równowagi.

PsychoMedic i Fundacja TVN wspierają dzieci i młodzież

Szczególne znaczenie ma dziś także zapewnienie profesjonalnej pomocy najmłodszym.

PsychoMedic współpracuje z Fundacją TVN przy programie umożliwiającym dzieciom i młodzieży do 18. roku życia korzystanie z psychoterapii finansowanej przez Fundację.

Pierwszym etapem jest konsultacja z Opiekunem Terapii PsychoMedic, który przedstawia zasady programu i pomaga rodzinie przejść przez formalności. O przyznaniu finansowania decyduje Fundacja TVN po rozpatrzeniu zgłoszenia.

Psychoterapia dzieci może odbywać się w placówkach PsychoMedic oraz – w zależności od możliwości i potrzeb pacjenta – w formule zdalnej.

Współpraca ta jest szczególnie ważna w czasie, kiedy coraz więcej młodych osób potrzebuje bezpiecznego miejsca do rozmowy o lęku, przeciążeniu emocjonalnym i trudnościach, z którymi nie zawsze potrafią poradzić sobie samodzielnie.

FAQ – najczęstsze pytania